گرازها: باغبانان طبیعت

 

 * گرازها را شکار نکنیم * 

متاسفانه چند سالی است که بنا به دلایل متعدد صید و شکار گراز در شهرستان به طور کلی و علی آباد به صورت ویژه رواج فراوانی یافته است. سالیان پیشین به دلیل حرام بودن گوشت این پستاندار، حرص و ولع کمتری برای شکار آن در میان مردم بود؛ اما چند سالی است که علاوه بر ساکنان علی آباد و شهرستان، اهالی شهرستان های بزرگتری همچون شیراز و مرودشت هم به شهرستان ما هجوم آورده و طبق برخی شایعات حاضرند برای هر لاشه ی گراز مبالغ گزافی نیز بپردازند؛ که این مساله خود بخود زمینه ی انقراض این گونه ی مفید در اکوسیستم شهرستان را فراهم آورده است.

می توان با اطلاع رسانی و آگاهی بخشی توسط رسانه ها از چنین روندی جلوگیری کرد و یقینا بیشترین نقش را در این زمینه « سازمان حفاظت محیط زیست » برعهده دارد که علاوه بر آگاهی رسانی و آموزش، می بایست نظارت بیشتری در این زمینه داشته باشد. 

* گرازها باغبان های جنگل هستند؛ نه آفتی برای مزارع * 

* گراز‌ها در مناطقی با امنیت کافی در روز و شب فعال هستند و به‌صورت اجتماعی در بیشتر زیستگاه‌ها زندگی می‌کنند، اما مناطق پرآب با پوشش گیاهی را ترجیح می‌دهند * 

*  آنها شناگران ماهری هستند و حس بویایی بسیار قوی‌ای دارند و قادرند مواد غذایی موجود در زیرزمین را با استفاده از شامه خود پیدا کنند. * 

 * گراز‌ها در غذا خوردن سختگیر نیستند و تقریبا هر چیزی را می‌خورند * 

 * این حیوان با پوزه و دندان‌های قوی خود در جستجوی غذا و ریشه گیاهان، خاک را زیررو رو می‌کند و با این‌کار باعث هوادهی، حاصلخیزی خاک و نفوذ بذرهای ریخته شده گیاهان کف جنگل به درون خاک می‌شود و به این ترتیب به رویش گیاهان و شادابی جنگل یا مرتع کمک می‌کند * 

*  در زمستان و مناطق برفگیر که غذای کمی در دسترس حیوانات است، گراز با به‌هم زدن برف، لارو حشرات را از درون خاک خارج کرده، غذای دیگر جانوران از جمله پرندگانی را که به‌دنبال آن راه افتاده‌اند، تامین می‌کند * 

*  تخم بسیاری از گیاهان از طریق مدفوع گراز به قسمتهای مختلف مراتع و جنگل و کوهستان منتقل می شود و نقش به سزایی در رویش دوباره درختان و گیاهان دارد * 

 * علت اصلی هجوم گرازها به مزارع، دخالت انسان و تخریب زیستگاه ها و آبشخورهای این حیوان است.
چرای بی رویه ی دام در جنگل ها و کوهستان ها و مراتع، باعث کمبود آب و غذا و موجب هجوم این حیوان به مزارع می شود * 

*  گرازها غذای مناسبی برای شکارچیانی چون پلنگ و گرگ و شیر و ... هستند و به همین دلیل نقش به سزایی در حفظ و تداوم زنجیره ی غذایی دارند * 

❤ گرازها را شکار نکنیم❤

 

میر شکال

در گذشته، به شکارچی، میرشکال[1] می گفتند. خدابیامرز علی شاه، پدر مشهدی عزیز و حاج عباس عباس زاده میرشکال علی آباد بود. هر روز به هیزم کوله ای[2] می رفت و در کنارش شکار هم می کرد. یک تفنگ سر پر ( چخماقی و باروتی ) داشت و همیشه هم موفق به زدن شکار نمی شد و هفته ای یا دو سه روزی موفق به شکار یک قوچ یا پازن می شد.

« تفنگ سرپر یکی از قدیمی‌ترین تفنگ‌های بشر است که در قرن ۱۷ میلادی ساخته شد.این تفنگ فقط قادر به یک بار شلیک بوده و برای شلیک مجدد لازم است فرایند پر کردن تفنگ تکرار شود. تفنگ سرپر بسیار سنگین و بزرگ است و طول آن به حدود ۱۵۰ سانتی متر می‌رسد.

منبع تصویر: http://i.ytimg.com/vi/huZ3aWbABAs/hqdefault.jpg

نحوهٔ کار تفنگ سر پر به این صورت بود که ابتدا مقداری باروت سیاه را در لولهٔ دراز تفنگ می‌ریزیم و پس از آن تکه‌ای پارچه قرار داده و آن را با میله فلزی باریکی به نام سنبه می‌کوبیم تا خوب سفت شود. سپس یک گلوله یا تعدادی ساچمه را به همراه یک لایه پارچه در لوله گذاشته و مجدداً با سنبه می‌کوبیم. سپس چخماق (چکش) را مسلح کرده و ماشه را می‌چکانیم تا تفنگ شلّیک کند. چخماق در این سلاح انواع مختلفی دارد. در تفنگهای قدیمی‌تر از سنگ چخماق برای ایجاد جرقه و انفجار باروت استفاده می‌شود. در تفنگهای سرپر جدیدتر از پستانک و چاشنی برای ایجاد جرقه استفاده می‌شود. یعنی یک پستانک در انتهای لوله تفنگ تعبیه شده است که یک چاشنی به شکل یک کاسه استوانه‌ای کوچک که حاوی مقدار کمی ماده انفجاری حساس است، روی آن گذاشته می‌شود. با مسلح کردن چخماق و چکاندن ماشه، چخماق بر روی کاسه چاشنی برخورد کرده و جرقه لازم را برای انفجار باروت ایجاد می‌کند. این تفنگ برد محدودی دارد و دود زیادی تولید می‌کند»[3].

 شکار هایی که در کوه ها و جنگل اطراف علی آباد زندگی می کردند عبارت بود از: قوچ، میش، بز، کل، پازن، کبک و ... . خدا بیامرز علی شاه قسمتی از شکارها صرف خورد و خوراک خانواده اش می کرد و قسمتی را به صورت تعارفی به همسایه و خویشان می داد و قسمتی را هم می فروخت.

منبع تصویر: http://gallery.military.ir/albums/userpics/single_barrel2.jpg

به دلیل نحوه عملکرد و مسلح شدن مجدد تفنگ سر پر که به دشواری صورت می گرفت، شکار توسط مشهدی علی شاه خدا بیامرز لطمه ای به حیات وحش علی آباد نمی زد و طبیعت فرصت جبران دوباره را می یافت؛ اما در سالهای بعد ، به تناسب پیشرفته تر شدن تفنگ ها و با استفاده از هرج و مرج های ناشی از انقلاب پنجاه و هفت و از بین رفتن نظارت سازمان محیط زیست و جنگلبانی، عده ای از هم ولایتی های بی ملاحظه اقدام به شکار بی رویه کردند و بیشتر گونه های حیات وحش در طبیعت علی آباد شامل: کل و میش و قوچ کوهی و پازن و ... منقرض شدند و این روند شوم هم اکنون نیز ادامه دارد و گونه هایی همچون گراز و چوله و کبک و ... به دلیل شکار بی رویه ی هم ولایتی ها رو به انقراض هستند.

---

[1] Mēr – šekālمیر شکار، شکارچی

[2] Hēzzom – e kūle – yهیزمی که آن را با روش بر پشت کشیدن به خانه می آوردند.

[3] https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D9%84%D8%A7%D8%AD_%D8%B3%D8%B1%D9%BE%D8%B1